Шупашкар районӗнчи Тутаркассинчи Н.Я Бичурин ячӗллӗ шкулта Ҫӗнӗ Шупашкарти тата Шупашкар районӗнчи чӑваш чӗлхи вӗрентекенӗсен семинар-тӗлпулӑвӗ иртнӗ. Кун пирки «Хыпар» издательство ҫурчӗн журналисчӗ Елена Атамнова халӑх тетелӗнчи хӑйӗн страницинче хыпарланӑ.
Хаҫатҫӑ хыпарланӑ тӑрӑх, «шкулта нумай чӗлхе вӗренни тӗрлӗ халӑх культурине, йӑли-йӗркине, историне лайӑхрах пӗлме май парать, ҫавна май ӑс-тӑна, тавра курӑма, астӑвӑма, шухӑшлава аталантарать. Юлашки вӑхӑтра ҫакна тӗпе хурса ӗҫлеҫҫӗ те Ҫӗнӗ Шупашкарти чӑваш чӗлхи учителӗсем. Шкулта ҫеҫ мар, хула шайӗнче виҫӗ чӗлхепе тӗрлӗ вулав, фестиваль-конкурс ирттереҫҫӗ. Тӗслӗхрен, «Ытарай вулавӗсем», «Юрататӑп сана, Ҫӗнӗ Шупашкарӑм!», «Нарспи» — виҫӗ чӗлхепе», «Пушкин вулавӗсем», «Асамат вулавӗсем»»...
Шупашкар районӗнче пулнӑ пушарта, шел те, ҫын пурнӑҫӗ татӑлнӑ. Инкек Шорчекасси ялӗнче пулнӑ.
Ялта пушар тухни пирки паян ирхине 9 сехет те 3 минутра пушар службине шӑнкӑравласа пӗлтернӗ. Вырӑна виҫӗ ятарлӑ техника тата пушарнӑйсем ҫитнӗ.
Шорчекассинче мунча ҫуннӑ. Ҫӑлавҫӑсем ҫулӑма сӳнтернӗ хыҫҫӑн арҫын виллине тупнӑ. Инкек хыҫҫӑн ҫак хыпара пӗлтернӗ самантра ҫав арҫын кам пулнине палӑртайман, ку тӗлӗшпе ӗҫленӗ.
Шупашкар районӗнчи Хурамакассинче пурӑнакан мӑшӑр ҫӗр ҫырли туса илет. Кун валли вӗсем патшалах пулӑшӑвӗпе усӑ курнӑ.
Елена Никифорова 2024 ҫулта «Агростартап» гранта тивӗҫнӗ. Патшалӑх хӗрарӑма 4 миллион тенкӗ укҫа панӑ. Унпа ҫемье 75 пин тӗм ҫырла туяннӑ. Унччен ҫулталӑкра 3 тонна ҫырла татнӑ пулсан, халӗ 12 тонна пуҫтарса илеҫҫӗ.
Пӗлтӗр фермерсен ҫемйи каллех патшалӑх пулӑшӑвне илнӗ. Хальхинче — 10 миллион тенкӗ. Унпа ӗҫчен мӑшӑр 55 пин тӗм ҫырла туяннӑ. Унсӑр пуҫне темиҫе ретлӗ теплица, тумлакпа шӑвармалли тытӑм илсе вырнаҫтарнӑ. Кун пек теплицӑра ҫанталӑк епле пулассинчен хӑрамалла мар.
Ҫырлана мӑшӑр пысӑк федераци сечӗсене те ӑсатать, ҫав шутра — Хусана, Мускава тата Екатеринбурга.
Шупашкар районӗнчи икӗ предприяти ҫынсене шалу тӳлеме васкаман. Унта тӑрӑшакансене хӳтӗлесе прокуратура хушша-хуппа кӗрсен ҫеҫ парӑма тӳлесе татнӑ.
Чӑваш Енӗн прокуратуринче пӗлтернӗ тӑрӑх, ӗҫ укҫи парӑмӗ 1 миллион тенкӗрен иртсе кайнӑ. Ӑна пухса яраканнисем — «Премьер Плюс» тата «Энергия» предприятисем. Вӗсем иккӗшӗ те тулли мар яваплӑ обществӑсем шутланаҫҫӗ.
Предприятисен ячӗпе кӑлтӑка пӗтерме хушса прокуратура хут ҫырнӑ, тулли мар яваплӑ обществӑсен ертӳҫисен тӗлӗшпе вара административлӑ ӗҫ пуҫарнӑ.
Надзор органӗ хушша-хуппа кӗнӗ хыҫҫӑн тин «Премьер Плюс» тата «Энергия» предприятисем хускалнӑ, хӑйсем патӗнче ӗҫлекенсем умӗнче пухса тултарнӑ 1 миллион та 100 пин тенкӗ парӑма часрах тӳлесе татнӑ.
Хальхи вӑхӑтра чылай ҫӗрте ял кунӗсем иртеҫҫӗ. Кам мӗнле пултарать, ҫавӑн пек йӗркелет ӑна. Хӑш-пӗр ҫӗрте пысӑк йышпа, чаплӑ концерт лартса, тепӗр ҫӗрте — ансатрах.
Шупашкар районӗнчи Янӑш ял тӑрӑхне кӗрекен Аначкасси тата Пранькка ялӗсем пысӑк мар. Клубӗ те унта икӗ яла пӗрлештерет. Ҫавӑнпа ял кунне те вырӑнтисем пӗрле йӗркелме йышӑннӑ. Уява ял-йыш иртнӗ вырсарникун пухӑннӑ.
Аначкасси ял клубӗ халӑх тетелӗнчи хӑйӗн пабликӗнче пӗлтернӗ тӑрӑх, ял уявне унтисен тӗрлӗ ҫӗре сапаланнӑ тӑванӗсем те килсе ҫитнӗ.
Ялти хастарсене хавхалантарма тӳре-шара алӑ пуснӑ хут панӑ.
Республикӑра «Арча» проект пурнӑҫа кӗрет те, ку тӑрӑхрисем те хӑйсен арчинчи япалисене туртса кӑларнӑ, курав йӗркеленӗ, хӑшӗсем арчари япалана, ҫав шутра ҫӑпата та, тӑхӑнса тухнӑ.
Пӗтӗм Раҫҫейри «Ҫулталӑкри йывӑҫ» сасӑлава хутшӑнакан чӑваш юманӗ иккӗмӗш вырӑна тухнӑ.
Уншӑн такам та сасӑларӗ. Хысна тытӑмӗнче ӗҫлекенсем яланхиллех питӗ хастар пулчӗҫ тесен те йӑнӑш мар, мӗншӗн тесен бюджетра тӑрӑшакансем ун пек сасӑлавсенчен пӑрӑнса юлмаҫҫӗ.
«Финишчен вӑхӑт нумаях юлмарӗ – икӗ эрне кӑна, чӑваш юманне вара пӗрремӗш вырӑнта пыракан йывӑҫпа 20 сасӑ кӑна уйӑрать. Эппин, ӑна мала тухма пулӑшар! Сасӑлама питӗ ансат: rosdrevo.ru сайта кӗмелле те 73-мӗш номере шыраса тупмалла та сасӑламалла», — тесе Чӑваш халӑх сайтӗнче Софья Савнеш автор та чӗнсе ҫырнӑччӗ.
Анчах сасӑлавра Белгород облаҫӗнчи юман ҫӗнтернӗ. Уншӑн пурӗ 13933 сасӑ пухӑннӑ. Чӑваш Енри киремет юманӗ 12593 сасӑ пухнӑ. Ленинград облаҫӗнчи Таня хырӗ 6479 сасӑ пухса виҫҫӗмӗш вырӑна тухнӑ.
Ҫурла уйӑхӗн 2-мӗшӗнче Хӗрлӗ Чутай округӗнчи Мишеркасси ялӗнче лавкка ҫунма тытӑннӑ. Ҫулӑм морозильнике сиенлетнӗ.
Ҫак кунах Шупашкар округӗнчи Мешерпуҫ ялӗнче трансформатор электроподстанцийӗнче пушар пулнӑ. Лаптӑкӗ пысӑках мар – 1 тӑваткал метр кӑна. Ӑна хӑвӑртах сӳнтернӗ.
Иртнӗ талӑкра Шупашкар хулинче те пушар пулнӑ. Хула хӗрринчи «Волга» (чӑв. «Атӑл») сад юлташлӑхӗнче мунча тивсе илнӗ, кунсӑр пуҫне Граждан урамӗнчи 86-мӗш ҫуртри подъездра ҫулӑм тухнӑ.
Инкеклӗ лару-тӑру минстерствин Чӑваш Енри Тӗп управленийӗ пӗлтернӗ тӑрӑх, юлашки талӑкра республикӑра пилӗк пушар пулнӑ.
Шупашкарта правасӑр водителӗн машинине туртса илнӗ.
Хулара пурӑнакан арҫынна водитель прависӗр руль умне ларнишӗн унччен икӗ хутчен явап тыттарнӑ-ха. Апла пулин те вӑл йӗркене пӑснӑ. Ҫул-йӗр хӑрушсӑрлӑхӗн инспекторӗсем виҫҫӗмӗш хутӗнче Шупашкар районӗнчи Хыркасси ялӗ патӗнче тытса чарнӑ. Йӗрке хуралҫисене вӑл ӑнлантарнӑ тӑрӑх, «Haval F7X» машина рулӗ умне арӑмӗ ыйтнӑран ларнӑ, хӗрарӑм хӑйӗн савнӑ упӑшкин водитель удостоверенийӗ ҫуккине (тӗрӗсрех, ӑна туртса илнине) пӗлмен имӗш.
Суд 34 ҫулти арҫыннӑн машине туртса илме йышӑннӑ. Ӑна РФ Пуҫиле кодексӗн 264,3 статйин 1-мӗш пайӗпе явап тыттарса 240 сехет ӗҫлеттерме йышӑннӑ. Унсӑр пуҫне водитель правине тата тепӗр 1 ҫул тата 8 уйӑхсӑр памалла мар тунӑ.
Мӑшӑр пӗрле пулса туяннӑ машинӑна вара конфискацилеме йышӑннӑ. Машина сутса тунӑ укҫа патшалӑх хыснине кайӗ.
Шупашкар округӗнчи Ҫутпылӑх ялӗнче 59-ти арҫын путса вилнӗ. Унӑн виллине водолазсем кӑларнӑ.
Вӑл вырсарникун тусӗсемпе шыв хӗррине килнӗ. Хайхискер ӳсӗр пулнӑ, анчах ҫавӑн пекех шыва кӗрсе кайнӑ. Кӗҫех юлташӗсем ӑна куҫран ҫухатнӑ та хыпаланса ӳкнӗ.
Аса илтерер: утӑ уйӑхӗн 26-мӗшӗнче Хӗрлӗ Чутай округӗнчи Атнар ялӗнче пурӑнакан 44-ри арҫын путса вилнӗ. Вӑл юраман ҫӗрте шыва кӗнӗ. Унӑн япалисем ҫыран хӗрринче выртнине ҫав кунах асӑрханӑ. Вилене водолазсем тепӗр кунхине тупса кӑларнӑ.
Республикӑра ку эрнере аграрисем вырмана тухнӑ, кӗрхи культурӑсене пухса кӗртме тытӑннӑ.
Утӑ уйӑхӗн 20-мӗшӗнче чи малтан Ҫӗрпӳ, Вӑрмар тата Красноармейски округӗсенчи аграрисем вырмана пуҫӑннӑ. Халӗ Патӑрьел, Вӑрнар, Шупашкар, Шӑмӑршӑ, Елчӗк тата Тӑвай округӗсенче те комбайнсем хире тухнӑ. Республикӑра пӗтӗмпе 900 ытла комбайн ӗҫе тухмалла.
Паянхи куна 959 гектар кӗрхи тулла пухса кӗртнӗ. Пӗтӗмпе ӑна 72 пин ытла гектар ҫинче вырмалла.
Ҫавӑн пекех аграрисем пахча-ҫимӗҫ пухса кӗртеҫҫӗ, выльӑх апачӗ хатӗрлеҫҫӗ. Ҫав вӑхӑтрах кӗркунне акса хӑварма ҫӗрсем хатӗрлеҫҫӗ. Пӗтӗмпе 84,8 пин гектар ҫӗр сухаламалла.
+11.3 °C